Episode Transcript
[00:00:16] Speaker A: Καλώς ήρθατε σε ένα ακόμα επεισόδιο της σειράς Gaming History.
Είμαι ο Μάριος από το karios.gr και μαζί θα ταξιδέψουμε σε γνωστές και λιγότερα γνωστές ιστορίες από προηγούμενες δεκαετίες, ιστορίες που θα μας ταξιδεύσουν σε γνωστά και μη γεγονότα που σημάδεψαν τον gaming.
Βρισκόμαστε στη Νέα Υόρκη το Νοέμβριο του 1993, σε ένα launch party.
Η Atari γιορτάζει τη νέα της κονσόλα, τη μηχανή που σύμφωνα με τις διαφημίσεις είναι η πρώτη 64-bit κονσόλα στον κόσμο.
Στην αίθουσα κυκλοφορούν στελέχοι, δημοσιογράφοι και developers.
Ανάμεσά τους και ένας μακριμάλης Βρετανός με αδυναμία στα λάμα και στις καμήλες, ο Jeff Minter.
Ο Minter δουλεύει επάνω σε ένα remake του κλασσικού arcade Tempest. Και κάποια στιγμή μέσα στη βραδιά, ένας από τους ανθρώπους που σχεδίασαν το ίδιο το hardware, τον τραβάει στο πλάι. Και του λέει λίγο πολύ, το παιχνίδι σου δεν δείχνει τι μπορεί να κάνει αυτό το μηχάνημα. Είναι μια κακή επίδειξη.
Ο Minter φεύγει από το πάρτι απογοητευμένος, αλλά συνεχίζει. Και μερικούς μήνες αργότερα, το Tempest 2000 θα γίνει το παιχνίδι που όλοι, κριτικοί, παίκτες, ακόμα και οι πιο σκληροί επικριτές της κονσόλας, θα αποκαλούν τον καλύτερο λόγο για να την αγοράσεις.
Αυτή η σκηνή τα λέει σχεδόν όλα.
Μια μηχανή που οι ίδιοι οι δημιουργοί της δεν ήξεραν πώς να την παρουσιάσουν. Ένα marketing που μιλούσε για αριθμούς, ενώ η αξία της βρισκόταν αλλού. Και μια εταιρεία που έπαιζε το τελευταίο της χαρτί.
[00:02:18] Speaker B: Σήμερα
[00:02:26] Speaker A: λοιπόν μιλάμε για το Atari Jaguar. Τη τελευταία κονσόλα της Atari. Μια ιστορία με γάτες, ποντίκια, ένα σεξπιρ, μια δοντιαδική κάμερα και το πιο διάσημο μαθηματικό τύπο στην ιστορία του gaming marketing.
Do the math!
Για να καταλάβουμε το Jaguar πρέπει πρώτα να καταλάβαμε ποια Atari το έφτιαξε. Γιατί δεν είναι η Atari του Nolan Busselen, η Atari του Pong και του 2600. Είναι η Atari Corporation, η εταιρεία που δημιουργήθηκε το 1984 όταν ο Jack Tramiel, ο ιδρυτής της Commodore, αγόρασε το κομμάτι των home computers και των κονσολών από τη Warner.
Η Atari των Tramiel ήταν μια λητή εταιρεία, σφιχτή στα έξοδα με νεοτροπία υπολογιστών. Το μεγάλο της όπλο στα Atari του 80 ήτανε το Atari ST.
Στις κονσόλες το 7800 είχε κάνει μια αξιοπρεπή αλλά δευτερεύουσα καριέρα πίσω από τη Nintendo.
Το συζητήσαμε στο προηγούμενο επεισόδιο για τη σειρά 8-bit της Atari. Και στα αφορητά υπήρχε το Lynx, στο οποίο επίσης αφιερώσαμε ολόκληρο επεισόδιο.
Αλλά στις αρχές της δεκαετίας του 90, τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά. Το ST είχε χάσει τη μάχη με την Amiga και τα δύο μαζί έχαναν τον πόλεμο από τα PC.
Το 7800 ήταν πια παρελθόν. Το Lynx, όσο εξελιγμένο και αν ήταν, δεν μπορούσε καν να αγγίξει το Game Boy. Και εκεί έξω, η Sega με το Mega Drive και Nintendo με το Super Nintendo μοιράζαν την αγορά μεταξύ τους.
Η Atari χρειαζόταν κάτι μεγάλο. Κάτι που δεν θα έπιανε απλώς στους ανταγωνιστές, αλλά θα τους ξεπερνούσε. Και η λύση δεν θα ερχόταν από την Καλιφόρνια. Θα ερχόταν από το Cambridge της Αγγλίας.
Στο Cambridge, στα τέλη της δεκαετίας του 80, υπήρχε μια μικρή εταιρεία με το όνομα Flair Technology.
Την είχαν ιδρύσει δύο μηχανικοί, ο Μάρτιν Βρέναν και ο Τζον Μάθιασον.
Άνθρωποι που είχαν περάσει από τη Sinclair, δηλαδή από τον κόσμο του ZX Spectrum.
Η Flair είχε σχεδιάσει το hardware για μια κονσόλα που πολλοί θυμούνται ως έναν από τους μεγάλους χαμένους θρύλους του βρετανικού γκέιμινγκ, το Konix Multisystem. Ένα φιλόδοξο μηχάνημα με χειριστήριο που μεταμορφωνόταν σε τιμόνι, μοτοσυκλέτα ή αεροπλάνο και που δεν κυκλοφόρησε ποτέ. Και κρατήστε το αυτό, ένας από τους ανθρώπους που βοήθησαν στο Konix το 1989 ήταν ο Jeff Minter.
Η Atari είδε τη δουλειά της Flair και εντυπωσιάστηκε. Έπεισε τον Brennan και τον Matheson να κλείσουν τη Flair και να ιδρύσουν μια νέα εταιρεία, τη Flair 2, με χρηματοδότηση από την Atari και τους ανέθεσε όχι ένα, αλλά δύο project ταυτόχρονα.
Το πρώτο ήταν μια κονσόλα που αρχικά λεγόταν Super XE, συνέχεια του XE Game System και που μετανομάστηκε σε Panther.
Η δουλειά ξεκίνησε το 1988 με στόχο κυκλοφορίας το 1991, κατευθείαν απέναντι στο Super Nintendo και στο Mega Drive.
Βασισμένο στο Motorola 68000, το ίδιο chip που φορούσαν ESP, η Amiga και το Mega Drive.
Το δεύτερο ήταν κάτι πολύ πιο φιλόδοξο. Ένα σύστημα της επόμενης γενιάς που θα ξεπερνούσε οτιδήποτε υπήρχε στην αγορά. Το κωδικό του όνομα ήταν Jaguar.
[00:07:05] Speaker B: Και
[00:07:11] Speaker A: εδώ συνέβη κάτι σπάνιο για τη βιομηχανία.
Το πιο φιλοδόξο project προχωράει πιο γρήγορα από το πιο απλό.
Το Jaguar ξεπερνάει τα χρονοδιαγράμματα και κάπου εκεί η διοίκηση της Atari κάνει μια λογική ερώτηση. Γιατί να βγάλουμε το Panther όταν το Jaguar είναι τόσο κοντά.
Έτσι το 1991 το Panther θα ακυρωθεί και όλοι οι πόροι θα πάνε στο Jaguar.
Τα χαρτιά ήταν μια έξυπνη απόφαση. Στην πράξη, η Atari θα έμενε σχεδόν δύο χρόνια χωρίς σοβαρή παρουσία στις ηγιακές κονσόλες, ακριβώς όταν η Sega και Nintendo έδιναν τη μεγαλύτερη μάχη τους.
Το Panther όμως δεν χάθηκε εντελώς.
Άφησε πίσω του δύο κληρονομιές. Η πρώτη ήταν το χειριστήριό του, για το οποίο θα μιλήσουμε αναλυτικά σε λίγο. Η δεύτερη ήταν ένα demo.
Μια μικρή βρετανική εταιρεία, η Attention to Detail, είχε φτιάξει για το Konigs ένα demo με τρισδιάστατο τοπίο, εμπνευσμένο από το Zark του David Braben.
Η εταιρεία το είδε, το αγάπησε και ζήτησε από την ATD να φτιάξει demos για το νέο της hardware.
Αυτό το demo θα γινόταν το Cybermorph, το παιχνίδι που θα έμπαινε στο κουτί με κάθε Jaguar.
Πριν πάμε στο hardware όμως, σας κάνουμε μια μικρή παράκαμψη. Γιατί η Atari εκείνης της εποχής είχε μια πολύ συγκεκριμένη εμονή όταν έδινε ονόματα στα μηχανήματά της. Και η εμονή αυτή ήταν οι γάτες.
Ξεκινάμε από το Lynx. Όταν ο RJ Mikal και ο David Needle, δύο από τους σχεδιαστές της Amiga, το έφτιαξαν στην Epyx, το έλεγαν απλώς Handy.
Όταν η Atari το πήρε, του έδωσε όνομα Αγριόγατας, Lynx, ο Λίγκας. Μετά ήρθε το Panther, ο Πάνθηρας. Και μετά το Jaguar.
Τρία ελουροειδή στη σειρά.
αλλά το αστείο δεν σταματούσε στο κουτί.
Μέσα στο τζάγκορ υπήρχαν δύο custom chips. Το ένα έκανε τα γραφικά, το άλλο έκανε τον ήχο. Τα ονόματά τους, Tom και Jerry.
Η γάτα και το ποντίκι από τα κινούμενα σχέδια της MGM.
Ένα σύστημα που ονομαζότανε από γάτα, με καρδιά μια γάτα και ένα ποντίκι που κυνηγούνται.
Και όταν ήρθε η ώρα για το CD-ROM add-on, το chip που έλεγε το Drive πήρε και αυτό όνομα από το ίδιο καρτούλ. Το chip λέγοντανε Butch, ο μαύρος αλητόγατος της γειτονιάς, ο αιώνιος αδίζυλος του Tom.
Ακόμα και τρίτες εταιρείες έπαιξαν αυτό το παιχνίδι. Το πρώτο hardware add-on για το Jaguar από τρίτο κατασκευαστή ήταν ένα κουτάκι με εξόδους S-Video Composite και ήχο που ανακοινώθηκε το Μάρτιο του 1994.
Το έφτιαξε μια εταιρεία με το όνομα Black Cat Design και το προϊόν λεγόταν φυσικά Cat Box.
Μέχρι που κάποια στιγμή, οι μηχανικοί προφανώς βαρέθηκαν τις γάτες, γιατί ο διάδοχος του Jaguar, το Jaguar 2, είχε κωδικό όνομα Midsummer, από το όνειρο καλοκαιρινής νυχτός του Shakespeare.
Και τα δύο νέα chips, οι διάδοκοι του Tom και του Jerry, ονομάστηκαν Oberon και Pac, ο βασιλιάς των εξωτικών και ο σκανταλιάρης υπηρέτης του, από τα καρτούν της MGM στο Ελισσαβιτιανό Θέατρο. Όχι και άσχημη πορεία.
Για να μπερδευτούν ακόμα τα πράγματα περισσότερο, κατά την ανάπτυξή του το OCD add-on του Jaguar είχε και αυτό το κωδικό όνομα Jaguar 2. Έτσι για ένα διάστημα κυκλοφορούσαν στις φήμες του τύπου δύο εντελώς διαφορετικά μηχανήματα με το ίδιο όνομα. Αν δείτε σε παλιά περιοδικά αντιφατικές πληροφορίες για το Jaguar 2, τώρα ξέρετε γιατί.
Ας ανοίξουμε λοιπόν το κουτί. Τι είχε μέσα το Jaguar?
Πέντε επεξεργαστές, μοιρασμένους σε τρία chips.
Πρώτα ο Tom, στα 29,59 MHz.
Μέσα στον Tom υπήρχε ένας 32-bit RISC επεξεργαστής γραφικών ή GPU ας πούμε, ένας Object Processor, ένας Blitter και ο λεκτής μνήμης. Μετά ήταν ο Jerry, στην ίδια συχνότητα, με ένα 32-bit DSP για ηχοποιότητα CD.
Και τέλος, ένας παλιός γνώριπος, ο Motorola 68000, στα 13,3 MHz περίπου. Συν 2 MB μνήμη.
Για το 1993 αυτά ήταν σοβαρά νούμερα.
Η φιλοσοφία της Φλέαρη ήταν σαφής. Ο Τόμ και ο Τζέρι θα έκαναν τη βαριά δουλειά. Ο 68.000 θα ήταν ένας μάνατζερ, θα διάβαζε τα χειριστήρια, θα συντόνιζε και κατά τα άλλα θα έκανε στην άκρη.
Μάλιστα τα ίδια τα Design Specs άφηναν να εννοηθεί ότι η GPU ή ο DSP θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και ως κύριος επεξεργαστής.
Το πρόβλημα ήταν ότι αυτοί οι αρχιτεκτονικοί ήταν εξαιρετικά δύσκολοι στον προγραμματισμό. Τα εργαλεία ανάπτυξης ήταν φτωχά. Το hardware είχε bugs που οι developers ανακάλυπταν συχνά με το δύσκολο τρόπο.
Η τεκμηρίωση ήταν ελληπής και οι περισσότεροι developers πιεσμένοι από προθεσμίες έκαναν το προφανές.
Χρησιμοποίησαν των 68.000 το επεξεργαστή που ήδη ήξεραν από την Amiga, τον ST και το Mega Drive ως κύριο επεξεργαστή.
Κεφτείτε μια Φεράρι με οδηγό που ξέρει να οδηγεί μόνο φορτηγό.
Όσοι αργότερα ξεψάχνισαν τον κώδικα των εμπορικών παιχνιδιών βρήκαν ακριβώς αυτό.
Πολλά Jaguar Games έτρεχαν κυρίως στους 68.000, ενώ οι δύο Recep εξεργαστές κάθονταν σχεδόν άεργοι.
Γι' αυτό αρκετοί τίτλοι δεν έδειχναν πολύ καλύτεροι από ένα Mega Drive ή ένα Super Nintendo.
Για την κατασκευή η Atari έκανε μια κίνηση που έδινε κύρος. Υπέγραψε συμφωνία παραγωγής με την IBM, συνολικής αξίας που αναφέρονταν στα 500 εκατομμύρια δολάρια.
Το όνομα της IBM πάνω στην κονσόλα σου το 1993 ήταν δήλωση. Έλεγε στον κόσμο «εδώ κάνουμε κάτι σοβαρό».
Και εδώ φτάνουμε στο πιο διάσημο κομμάτι της ιστορίας του Jaguar. Το Marketing.
Ας θυμηθούμε το πλαίσιο. Στις αρχές της δεκαετίας του 90, ο αριθμός των bits ήταν το απόλυτο επιχείρημα στις παιδικές αυλές. Το NES ήταν 8 bit. Το Mega Drive και το Super Nintendo ήταν 16 bit.
Η Sega, μάλιστα, είχε τυπώσει το 16 bit επάνω στην ίδια την κονσόλα.
Το 3DO ήταν 32 bit. Τα παιδιά δεν ήξεραν τι είναι το Bus width, ήξερανε όμως ότι το μεγαλύτερο νούμερο κερδίζει.
και η Atari είχε το μεγαλύτερο νούμερο 64.
Το Jaguar κυκλοφόρησε με το σύνθημα Get beat by Jaguar, ένα λογοπαίγνιο ανάμεσο στο Σεδάγκος ένα Jaguar και στα Beats.
Και στις αμερικάνικες διαφημίσεις το μήνυμα συμπυκνώθηκε σε τρεις λέξεις. Do the math. Κάντε το λογαριασμό 16 bit, 32 bit, 64 bit. Ποιο είναι το μεγαλύτερο? Απλή αριθμητική.
Υπήρχε όμως μόνο ένα πρόβλημα. Πολλοί έκαναν πραγματικά το λογαριασμό και δεν έβγαινε.
Το επιχείρημα των επικριτών ήταν το εξής. Κανένας από τους τρεις επεξεργαστές του Jaguar δεν είχε 64-bit instruction set.
Ο Tom και ο Jerry ήταν 32-bit RISC. Ο 68000 ήταν ουσιαστικά ένα μείγμα μεταξύ 16 και 32-bit. Άρα έλεγαν ότι η Atari απλά πρόσθεσε δύο 32-bit chip και ονόμασε το αποτέλεσμα 64-bit.
Το Electronic Gaming Monthly ειρωνεύτηκε τη λογική της Atari σε ένα μικρό editorial. Αν η Sega έκανε τα μαθηματικά της με τον ίδιο τρόπο, έγραφε το περιοδικό, τότε το Saturn θα ήταν ένα 112 bit monster of a machine. Δηλαδή ένα τέρας 112 bit.
Η Atari είχε και αυτοί οι επιχειρήματα. Το Datapath, ο αυτοκινητόδρομος που συνδέει τη μνήμη με το DOM, το Jerry και τον 68000, ήτανε πραγματικά σε πλάτος 64 bit και ο Blitter και ο Object Processor μπορούσαν να κινήσουν 64 bit τη φορά.
Ακόμα και το Next Generation, σε μια κατά τα άλλα αρνητική κριτική, παραδέχθηκε ότι με αυτό τον ορισμό το Jaguar ήταν πράγματι 64 bit.
Ποιος είχε δίκιο?
Κατά τη δική μου άποψη είναι ότι η αλήθεια βρίσκεται στη μέση και ότι τελικά δεν είχε καμία σημασία.
Τα bit δεν ήταν ποτέ αυστηρός τεχνικός όρος στο marketing των κονσολών. Ήταν ένα σύνθημα. Και το πραγματικό πρόβλημα με το do the math δεν ήταν τεχνικό. Ήταν ότι υποσχόταν μια εμπειρία τέσσερις φορές καλύτερη από ένα μηχάνημα των 16 bit. Και όταν ο παίχτης έβαζε την κασέτα και έβλεπε κάτι που έμοιαζε με Mega Drive, η υπόσχεση γύριζε boomerang.
Το Jaguar παρουσιάστηκε στο τύπο τον Αύγουστο του 1993 και στις 23 Νοεμβρίου του 1993 κυκλοφόρησε, αλλά όχι παντού, η Atari επέλαξε ένα test launch σε δύο μόνο αγορές, στη Νέα Υόρκη και στο Σαν Φρανσίσκο, με τιμή 249,99$ και pack-in-game το Cybermorph.
Η λογική ήταν να δημιουργηθεί το Buzz. Οι ποσότητες ήταν μικρές. Η ίδια η Atari ανέφερε ότι έστειλε περίπου 17.000 μονάδες στο test market του 1993 και πουλήθηκαν όλες.
Η Atari ελπίζει ότι αυτό το sold out θα έπιφε developers και καταστήματα να επενδύσουν στην πλατφόρμα.
Η πανεθνική κυκλοφορία στην Αμερική ήρθε μερικούς μήνες αργότερα μέσα στο 1994.
Η Ευρώπη πήρε το Jaguar στις 27 Ιουνίου του 1994.
Η Ιαπωνία στις 8 Δεκεμβρίου του 1994 μέσω ενός διανομέα της Mamin Corporation.
Σε 25 καταστήματα Toys R Us με το Alien vs Predator στο κουτί.
Μέσα στις ίδιες εβδομάδες που κυκλοφόρησαν το Saturn και το PlayStation.
Δεν χρειάζεται να σας πω πως πήγε αυτό.
Ας μιλήσουμε λίγο για το Cybermorph, ένα 3D shoot em up με ένα αεροσκάφος που αλλάζει σχήμα πάνω από πολυγρανικά γραφικά.
Τεχνικά για το 1993 ήταν αξιοπρεπές. Το πρόβλημα είναι ότι νωρίτερα την ίδια χρονιά η Nintendo είχε βγάλει στο 16-bit Super Nintendo το Star Fox.
Και ο ομέσος παίχτης κοίταζε τα δύο δίπλα δίπλα και αναρωτιόταν. Που είναι η διαφορά το 48-bit?
Το Cybermoff όμως είχε ένα πολύ αγαπημένο στοιχείο, τη Skylar. Τη ψηφιακή βοηθό του πιλότου, ένα πρόσωπο που εμφανίζοντας την οθόνη και σχολίαζε την πορεία σου με ψηφοποιημένη φωνή.
Η φωνή της άνοικε στο σύζυγο του David Lowe, του συνθέτη του παιχνιδιού. Ένα family business μέσα στην 64η το παιχνίδι.
Οι πρώτες κριτικές ήταν επιφυλακτικές.
Το Computer Gaming World έγραψε τον Ιανουάριο του 1994 ότι το Jaguar ήταν «a great machine in search of a developer-customer base», δηλαδή ένα σπουδαίο μηχάνημα που ψάχνει developers και πελάτες.
Σημείωνε επίσης ότι η Atari είχε να ξεπεράσει το στίγμα του ίδιου της του ονόματος. Κακό marketing, κακή υποστήριξη, δύσκολες σχέσεις με τους developers.
Και αυτή ήταν ακριβώς η ουσία. Η Atari είχε ένα μηχάνημα, αλλά δεν είχε ακόμα πλατφόρμα.
Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε για τον Jaguar, υπάρχουν δύο πράγματα που θα σας πει σίγουρα. Το 64 bit και το χειριστήριο.
Το επίσημο όνομά του ήταν Power Pad. Ήταν μεγάλο, πολύ μεγάλο. Είχε ένα D-Pad, τρία κουμπιά δράσης A, B, C, κουμπιά Pause και Option. Και από κάτω ένα πλήρες αριθμητικό πιλτρολόγιο 12 πλήκτρων. Από το 0 μέχρι το 9 με αστεράκι και δίαιση. Ακριβώς σαν τηλέφωνο. Πολλά παιχνίδια ερχόταν με πλαστικά overlays, διάφανα καλύμματα που κουμπώναν πάνω στο πληκτρολόγιο και έγραφαν τι κάνει το κάθε πλήκτρο σε εκείνο το συγκεκριμένο παιχνίο.
Από που ήρθε αυτή η ιδέα? Πρώτα από την παράδοση της ίδιας της Atari. Το Atari 5200 είχε και αυτό αριθμητικό πληκτρολόγιο με Overlays.
Και μετά από το Panther. Σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές, το χειριστήριο ήταν σχεδόν ίδιο με το Power Pad που είχε φτιάξει η Atari για τα STI και Falcon Computers και σχεδιάστηκε την ίδια περίοδο με το Panther.
Όταν το Panther ακυρώθηκε, το χειριστήριο έμεινε έτοιμο και πληρωμένο. Υπήρχε λοιπόν μια πρακτική λογική.
Η Atari ήθελε στο Jaguar σύνθετα simulation games από τον κόσμο των υπολογιστών, που χρειάζονταν πολλές εντολές.
Το πραγματικό πρόβλημα όμως δεν ήταν το πυκτρολόγιο. Ήταν τα τρία κουμπιά.
Το 1993 το Street Fighter 2 είχε ήδη κάνει τα έξι κουμπιά στάνταρ για τα fighting games. Η Sega είχε βγάλει six button pad για το Mega Drive και το Jaguar ερχόταν με τρία.
Η Atari κατάλαβε το λάθος και εκπληκτοφόρησε αργότερα το Pro Controller με έξι κουμεία στην πρόσωψη και δύο shoulder buttons.
αλλά τα νέα κουμπιά απλώς αντιστοιχούσαν σε πλήκτρα του αριθμητικού πληκτρολογίου και κυρίως ήρθαν πολύ αργά.
Σήμερα το χειριστήριο του Jaguar εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε λίστα με τα χειρότερα όλων των εποχών. Για να είμαι δίκαιος όμως, πολλοί που το έχουν χρησιμοποιήσει σας λένε ότι στην πράξη ήταν άνετο και σε ένα συγκεκριμένο είδος παιχνιδιού το πληκτρολόγιο αποδείχτηκε απρόσμενα χρήσιμο στα first person shooters όπου το να πατάς 3 για το τρίτο όπλο είναι ακριβώς αυτό που και αυτό μας φέρνει στο πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο του Τζάγκουαρ.
Ένα από τα πιο παράξενα και παράδοξα στην ιστορία των κονσολών είναι ότι το Jaguar, μια κονσόλα που ελάχιστα αγόρασαν, ήταν για ένα σύντομο διάστημα ένα από τα καλύτερα μέρη στον κόσμο για να παίξεις First Person Shooters εκτός από PC.
Ξεκινάμε από την It Software και τον John Carmack. EED έχει βγάλει το Wolfenstein 3D στο Super Nintendo, σε μια έκδοση βαριά λογοκρυμμένη από τη Nintendo, χωρίς αίμα, με μεταλλαγμένους αρουρέους στη θέση των σκύλων.
Ο Carmack, σχεδόν από περιέργεια, πήρε αυτό το κώδικα και το μετέφερε στο Jaguar. Το αποτέλεσμα κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 1994, χωρίς λογοκρισία, με γραφικά που είδαι γινόταν κουτάκια όταν πλησιάζεις στους τείχους και με δύο νέα όπλα, φλογοβόλο και εκτοξευτή ρουκετών. Κατά πολλούς, η καλύτερη κόνσολα έκδοση του Wolfenstein της εποχής.
Και το επόμενο παιχνίδι CD ήταν φυσικά το Doom. Το Doom στο Jaguar κυκλοφόρησε στις 28 Νοεμβρίου του 1994.
Ήταν η πρώτη επίσημη κόνσολα έκδοση του Doom που ξεκίνησε να αναπτύσσεται.
Την μηχανή που την έγραψε ο ίδιος ο Carmack ενώ ο Dave Taylor ανέλαβε το multiplayer.
Για τον Carmack ήταν σε μεγάλο βαθμό ένα passion project. Ήθελε να παίξει με αυτό το ασυνήθιστο hardware.
Και εδώ είναι το πιο εντυπωσιακό. Ο κώδικας του Jaguar Doom έγινε η βάση για σχεδόν όλες τις κόνσολεκδόσεις που ακολούθησαν.
Η έκδοση του SEGA 32X, που βγήκε μάλιστα μία εβδομάδα νωρίτερα, χτίστηκε πάνω στον ίδιο κώδικα.
Η έκδοση του 3DO, της Rebecca Heinemann, ξεκίνησε από τον κώδικο του Jaguar. Και από εκεί, οι εκδόσεις του PlayStation και του Game Boy Advance.
Με άλλα λόγια, αν παίξατε Doom σε κονσόλα τη δεκαετία του 90, το πιθανότερο είναι ότι παίξατε κάτι που είχε DNA από το Atari Jaguar.
Η έκδοση του Jaguar είχε περισσότερες πίστες από το Super Nintendo και το 32X. Έπαιζε σε πλήρη οθόνη και πολλοί τη θεωρούν την καλύτερη κόνσολ έκδοση της εποχής. Με ένα παράξενο κενό.
[00:27:49] Speaker B: Fun fact!
[00:27:56] Speaker A: Το Doom του Jaguar δεν έχει καθόλου μουσική κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.
Τα κομμάτια υπάρχουν μέσα στην κασέτα, τα ακούτε στην οθόνη του τίτλου και στις οθόνες ανάμεσα στις πίστες, αλλά μόλις πείτε σε ένα επίπεδο, σιωπεί.
Ο λόγος, ο DSP μέσα στο Jerry, που υποτίθεται θα έπαιζε τη μουσική, ήταν απασχολημένος κάνοντας μαθηματικά για το παιχνίδι, collision detection και άλλους υπολογισμούς. Έτσι δεν έμεναν καθόλουν κύκλοι για μουσική.
Δεκαετίες αργότερα, μέλη της κοινότητας του Jaguar κατάφεραν να επαναφέρουν τη μουσική μες στο παιχνίδι κάνοντας αυτό που δεν πρόλαβε να κάνει η EAD.
Και για τη μεγάλη ιδελική πράξη, το 2003 ο John Carmack μαζί με τον Garth Foran της Songbird Productions, κυκλοφόρησαν δημόσια τον πηγαίο κώδικα του Jaguar Doom.
Ήταν η πρώτη εμπορική κόνσολα έκδοση του Doom που απέκτησε δημόσιο source code.
Αλλά αν το Doom ήταν η πιο διάσημη μεταφορά, το παιχνίδι που έγινε συνώνυμο του Jaguar ήταν ένα πρωτότυπο, το Alien vs Predator.
Η ιστορία του ξεκίνησε στην Οξφόρδη. Στις 4 Δεκεμβρίου του 1992, δύο αδέρφια που μόλις είχαν τελειώσει τις σπουδές τους στο Πανευστήμιο της Οξφόργης, ο Jason και ο Chris Kingsley, ιδρύουν μια μικρή εταιρεία με το όνομα Rebellion.
Η πρώτη τους μεγάλη συμφωνία, με την Atari, για δύο παιχνιδια για το Jaguar, το αγωνιστικό Jacket Flag και το Alien vs Predator.
Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που λίγοι θυμούνται. Το Alien vs Predator δεν ξεκίνησε ως Jaguar game. Ξεκίνησε ως παιχνίδι για το Lynx, από μια άλλη εταιρεία, την Imagi Software, ένα corridor shooter με αναφορές στα comic της Dark Horse.
Όταν το project του Lynx ακυρώθηκε, η ιδέα πέρασε στο Jaguar και στα χέρια της Rebellion.
Το αποτέλεσμα κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 1994 και ήταν εντυπωσιακό. Τρεις χαρακτήρες, τρεις ετελώς διαφορετικές εμπειρίες.
Ως colonial marine έπαιζες ένα survival horror με λίγα πυρομαχικά και τον motion tracker να σε τρελαίνει.
Ως predator μπορούσες να γίνεις αόρατος και είχες ένα κώδικα τιμής. Αν σκότωνες αόπλους, έχανες πόντους.
Ως alien ήσουν γρήγορος, θανατηφόρος και μπορούσες να εχμαλωτήσεις θύματα για να γεννήσεις νέα aliens, ουσιαστικά έξτρα ζωές.
Και ναι, εδώ το χειριστήριο έκανε τη δουλειά του. Αλλαγή όπλων, χάρτης, motion tracker, όλα στο πιτρολόγιο.
Χωρίς μουσική, μόνο με ηχητικά εφέ που έκαναν την ατμόσφαιρα ακόμα πιο σκοτεινή.
Το Alien vs Predator έγινε το killer app του Jaguar.
Μέχρι την 1η Απριλίου του 1995 είχε πουλήσει πάνω από 52.000 αντίτυπα και κάποιες πηγές το ανεβάζουν σε περίπου 85.000 μέχρι το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς.
Αν αναλογιστείτε πόσες κονσόλες υπήρχαν εκεί έξω και θα δούμε τα νούμερα σε λίγο, σημαίνει ότι ήταν ένα μεγάλο ποσοστό των κατόχων του Jaguar που είχε αυτό το παιχνίδι.
Γιατί Rebellion ήταν η αρχή. Το 1999 θα έφτιαχνε το Alien vs Predator για PC, ένα από τα σημαντικότερα FPS της εποχής.
Σήμερα είναι από τις μεγαλύτερες ανεξάρτητες εταιρείες στην Ευρώπη, με παιχνίδια προς το Sniper Elite.
Όλα ξεκίνησαν από μια κασέτα ή μια κονσόλα που κανείς δεν αγόραζε.
Η Rebellion έφτιαξε και ένα ακόμα πρωτότυπο FPS για το Jaguar, το Skyhammer.
Ήταν έτοιμο, αλλά δεν κυκλοφόρησε ποτέ την εποχή του. Θα το συναντήσουμε ξανά, προς το τέλος του επεισοδίου.
Πάμε πίσω στο Τζεφ Μίντερ. Το Tempest 2000 κυκλοφορεί τον Απρίλιο του 1994.
Remake του vector game του Dave Thurer από το 1981, όπου κινείσαι γύρω από το χύλος ενός γεωμετρικούς σωλήνα και πυροβολείς ότι ανεβαίνεις σε αυτόν.
Ο Μίντερ το διάλεξε ο ίδιος επειδή ήταν ένα από τα αγαπημένα του παιχνίδια.
Το αποτέλεσμα ήταν ψυχεδελικό, εκρηκτικό, απίστευτα γρήγορο, με ένα τέκνο soundtrack που έγινε από μόνο του θρύλος. Και ο Meter, σε αντίθεση με πολλούς developers, βρήκε το hardware εύκολο στη δουλειά, ίσως επειδή γνώριζε ήδη τους ανθρώπους της Flare από την εποχή του Konics. Το Next Generation τον αποκάλεσε ως τον leading developer του Jaguar.
Ακολούθησε το Defender 2000.
Fun fact!
Η μεγαλύτερη κριτική για το Tempest 2000 ήταν ότι του έλειπε ένας περιστροφικός ελεκτής όπως το αυθεντικό Arcade. Ο ίδιος ο Μίτερ όμως κατά τη διάρκεια των δοκιμών έπαιζε με κάτι πολύ συγκεκριμένο. Ένα πειραγμένο Driving Controller από το Atari 2600. Ένα αξεσουάρ του 1977 χακαρισμένο για να δοκιμάσει ένα 64-bit παιχνίδι του 1994.
Αξίζει να αναφέρουμε και το Iron Soldier, του Δεκεμβρίου του 1994.
Στο παιχνίδι αυτό οδηγήσε ένα γιγάντιο Mech και ισοπεδώνης πόλης.
Το έφτιαξε η γερμανική Eclipse Software Design που την είχε ιδρύσει ένας πρώην άνθρωπος της Thalion, όνομα γνώριμο σε κάθε παλιό χρήστη του Atari ST.
Και μετά φυσικά το Rayman, της Ubisoft. Η ανάπτυξη είχε ήδη ξεκινήσει για το Super Nintendo και μάλιστα για το Super Nintendo CD, το add-on που η Nintendo δεν έβγαλε ποτέ.
Μεταφέρθηκε στο Jaguar και στην Ευρώπη η έκδοση του Jaguar βγήκε την 1η Σεπτεμβρίου του 1995 πριν από την έκδοση του PlayStation.
Αλλά το PlayStation ερχόταν και το Rayman θα γινόταν ένα από τα best sellers εκεί.
Δυστυχώς για κάθε Tempest και για κάθε Alien vs Predator το Jaguar είχε και αρκετά παιχνίδια που καλύτερα να ξεχάσουν.
Το πιο διάσημο από αυτά είναι το Kasumi Ninja.
Το Kasumi Ninja ήταν η απάντηση της Atari στο Mortal Kombat. Digitized χαρακτήρες, αίμα, finishing moves.
Και για να είμαστε δίκαιοι, το παιχνίδι είχε μια πραγματικά πρωτοποριακή ιδέα. Ήταν από τα πρώτα παιχνίνδια με parental lock.
Οι γονείς μπορούσαν να ορίσουν ένα κωδικό στο αριθμητικό πληκτρολόγιο και να κλειδώσουν το επίπεδο βίας.
Τα επίπεδα πήγαιναν από non, χωρίς καθόλου έμπα, μέχρι το gore fest.
Το μόνο με death moves.
Το πρόβλημα βέβαια είναι ότι το ίδιο το παιχνίδι ήταν κακό. Δίσκαπτος έλεγχος, ανισόρροποι χαρακτήρες και ένα κάστ που περιλάμβανε μεταξύ άλλων ένα σκοτσέζο με κύλ.
Ωστόν Απρίλιο του 1995 είχε πουλήσει πάνω από 24.000 αντίτυπα αλλά σήμερα εμφανίζεται συχνά σε λίστες με τα χειρότερα παιχνίνδια όλων των εποχών.
Fun fact!
Κάποια αντίτυπα του Kasumi Ninja ερχόταν με ένα μικρό δώρο. Μια κορδέλα για το κεφάλι με το λόγο του παιχνιδιού. Για να νιώθεις πιο Ninja ενώ έπαιζες.
Και αν έχετε μια τέτοια σε κάποιου συρτάρι, μη την πετάξετε.
Συνολικά το Atari Jaguar απέκτησε μόλις 50 επίσημα αδειοδοτημένα παιχνίδια σε κασέτα, σύν περίπου καμιά ντουζίνα για το CD Add-on. Για σύγκριση το NES είχε πάνω από 700 μόνο στην Αμερική.
Και πολλοί από τους 50 ήταν μεταφορές, το Zool 2, το Bubsy, το Theme Park, το Syndicate. Και τρέχανε ελάχιστα καλύτερα από τις εκδόσεις για 16 bit.
Είπαμε αρκετές φορές τη λέξη Lynx.
Ας δούμε τη σχέση των δύο μηχανημάτων, χωρίς να επαναλάβουμε όσα είπαμε στο επεισόδιο για το handheld.
Πρώτον, το Lynx ήταν το σχολείο του Jaguar. Πολλοί developers του Jaguar είχαν δουλέψει πρώτα στο Lynx.
Η handmade software του Kasumi Ninja, για παράδειγμα, είχε κάνει πριν το Dracula the Undead για το Lynx. Και όπως είδαμε, το ίδιο το Alien vs Predator ξεκίνησε ως project για το Lynx Δεύτερον ήταν η φιλοδοξία σύνδεσης. Στις φήμες της εποχής κυκλοφορούσε η ιδέα ότι το Lynx θα μπορούσε να συνδεθεί με το hardware του Jaguar για να λειτουργήσει ως έξυπνο χειριστήριο με δική του οθόνη, ακόμα και ως motion tracker για το Alien vs Predator.
Για να το πω πιο καθαρά, αυτό έμεινε μια φήμη.
Δεν έχει τεκμηριωθεί ποτέ ως επίσημο project. Δείχνει όμως πως έβλεπαν οι φαν στα δύο μηχανήματα, ως μέλη της ίδιας οικογένειας γάτων.
Το τρίτο και ίσως πιο σημαντικό, το Jaguar, είναι αυτό που τελικά έφαγε το Lynx. Καθώς η Atari έριχνε όλους τους πόρους στην νέα κονσόλα, η υποστήριξη του Handheld σταμάτησε ουσιαστικά μέσα στο 1994-1995.
Ιρωνικά, σε αγορές όπως η Βρετανία, το Lynx συνέχισε να πουλάει στα ράφια, ακριβώς πάνω στο κύμα δημοσιότητας του Jaguar.
Εδώ υπάρχει μια πικρή συμμετρία.
Το Lynx είχε έγχρωμη οθόνη όταν το Game Boy είχε μονόχρωμη. Το Jaguar είχε 64 bit data path όταν οι άλλοι είχαν 16 bit.
Και τα δύο έχασαν. Γιατί Atari είχε το καλύτερο hardware αλλά όχι τα παιχνίδια, όχι το marketing και κυρίως όχι τα χρήματα.
Και μιλώντας για χρήματα, υπάρχει ένα κεφάλαιο στην ιστορία του Τζάγκουαρ που λίγοι γνωρίζουν και που λέει πολλά για το πώς λειτουργούσε η Ατάρη των Τραμιέλ.
Το 1 Οκτώβριο του 1993, ένα μήνα πριν από την κυκλοφορία του Jaguar, η Atari θα καταθέσει αγωγή ενάντια στη Sega of America για παραβίαση μιας πατέντας του 1984 που αφορούσε την οριζόντια κυλήση της εικόνας, το horizontal scrolling, κάτι που ο Sonic έκανε σε κάθε δευτερόλεπτο της ύπαρξής του.
Η Atari ζητούσε μάλιστα προσωρινή διαταγή που θα σταματούσε τις πωλείς του Mega Drive και του Game Gear.
Το δικαστήριο δεν έδωσε αυτή τη διαταγή, αλλά η Απηλή είχε κάνει τη δουλειά της.
Το Σεπτέμβριο του 1994 ήρθε ο συμβιβασμός.
Η Σέγκα θα πλήρωνε 50 εκατομμύρια δολάρια για άδεια χρήσης μιας βιβλιοθήκης από πατέντες της Ατάρη και θα αγόραζε μετοχές της Ατάρη αξίας 40 εκατομρίων. Περίπου 4,7 εκατομύρια μετοχές στα 8,5 δολάρεια τιμία. Σύνολο 90 εκατομμοίρια.
Με αυτή τη συμφωνία η SEGA έγινε ουσιαστικά μέτοχος της Atari με ποσοστό γύρω στο 7%. Δηλαδή για ένα διάστημα η SEGA είχε οικονομικός συμφέρον από την επιτυχία της εταιρείας που έφτιαχνε μια αταγνωστική κονσόλα και η Atari χρηματοδοτούσε την προσπάθειά της να νικήσει τη SEGA με χρήματα της SEGA.
Τα χρήματα αυτά κράτησαν την Atari ζωντανή. Το 1994 έκλεισε με καθαρά κέρδη 9,4 εκατομμύρια δολάρια.
Όχι χάρη στο Jaguar, αλλά χάρη στη Sega.
Και η Atari τα επένθησε σχεδόν όλα για να κρατήσει το Jaguar στη ζωή για μια ακόμα χρονιά. Για μια ακόμα ευκαιρία, γιατί δεν θα υπήρχε άλλη.
Το 1995 άλλαξαν όλα. Το Μάιο, στην πρώτη E3, η Σέγγα ευνηδίασε τους πάντες. Το Σάτουρν ήταν ήδη στα Αμερικάνικα καταστήματα στα 399 δολάρια.
Το Σεπτέμβριο ήρθε το PlayStation στα 299.
Και το Jaguar, που δύο χρόνια νωρίτερα πουλιόταν ως το μέλλον, ξαφνικά έμοιαζε με το παρελθόν.
Η Ατάρη έκανε ό,τι μπορούσε. Στις αρχές του 1995 έριξε την τιμή στα 149 και 99 δολάρια και αργότερα στα 99 και 99.
Έβγαλε στον αέρα Infomercials, σαν αυτά που πουλούν μαχαίρια στις 3 ώρα τα ξημερώματα. Και χρησιμοποίησε ακόμα και το κανάλι τηλεπολίσεων QVC για να ξεφορτωθεί από θέματα.
Και έβγαλε επιτέλους το αξεσουάρ που υπόσχονταν από την πρώτη μέρα, το Jaguar CD.
Κυκλοφόρησε στις 21 Σεπτεμβρίου του 1995, λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά το PlayStation, στα 149,95 δολάρια.
ένα CD-ROM διπλής ταχύτητας που κουμπώνε από πάνω, στη θύρα της κασέτας με το Blue Lightning, το Ovid Grid, το soundtrack του Tempest 2000 και ένα demo του Myst στο κουτί.
Είχε όμως και κάτι ιδιαίτερο ενσωματωμένο, τη Virtual Light Machine του Jeff Minter.
Έβαζε σε ένα μουσικό CD και η VLM δημιουργούσε σε πραγματικό χρόνο ψυχηδελικά εφέ που αντιδρούσαν στη μουσική, από τους πρώτους Music Visualizer σε κονσόλα.
Ο Minter θα επανερχόταν στην ιδέα με το Neon, το Visualizer που ήταν ενσωματωνμένο στο Xbox 360.
Δύο πράγματα που έμειναν στην ιστορία για το Jaguar CD και κανένα δεν ήταν καλό. Το πρώτο ήταν η αξιοπιστία. Πολλές μονάδες είχαν πρόβλημα στην ανάγνωση ή στη σύνδεση με την κονσόλα.
Το δεύτερο ήταν η εμφάνιση. Με το στρογγυλό καπάκι πάνω στην καμπυλωτή βάση ο κόσμος δεν άρχισε να βρει την αναλογία και άρχισε να το αποκαλεί τουαλέτα.
Εκτιμάται ότι πουλήσε λιγότερο από 20.000 μονάδες.
Μέσα σε όλα αυτά, ο πρόεδρος της Atari, ο Sam Tramiel, ο γιος του Jack, έδωσε συνεντεύξεις που έμειναν στην ιστορία.
Στο Next Generation το 1995 δήλωσε ότι το Jaguar ήταν τουλάχιστον εξίσου ισχυρό με το Saturn και μόνο ελαφρός πιο αδύναμο από το PlayStation.
Απείλησε ακόμα και με νομικά μέτρα τη Sony, κατηγορώντας την ουσιαστικά για dumping, ότι θα πουλούσε κάτω του κόστους.
Πολλοί αναγνώστες επισήμαναν την ειρωνία.
Ο ίδιος παραδέχονταν ότι και η Atari πουλούσε το Jaguar με ζημιά.
Η αγορά είχε ήδη αποφασίσει. Σύμφωνα με στοιχεία της NPO, στο τέλος του 1995 το μερίδιο του Jaguars της πολλής κονσολόν νέας γενιάς προς τους καταναλωτές ήταν ουσιαστικά, στατιστικά, 0%.
Και τώρα ένα κομμάτι που μου αρέσει περισσότερο. Τα project που δεν είδαμε ποτέ. Ξεκινάμε με το Jaguar VR.
Στα μέσα της δεκαετίας του 90 η εικονική πραγματικότητα ήταν το μεγάλο hype.
Θυμάστε από το επεισόδιο των Arcade τα pod της Virtuality.
Το 1994 η Atari συμφώνησε με τη Virtuality για ένα VR Headset για το Jaguar με στόχο τιμής κάτω από τα 300 δολάρια.
Το Headset παρουσιάστηκε στη CES τον Ιανουάριο του 1995 με μια ειδική έκδοση του Missile Command 3D.
Τα απεραιδικά ενθουσιάσθηκαν για λίγο, γιατί το Edge και το Next Generation αποκάλυψαν αργότερα ότι το demo δεν έτρεχε σε Jaguar αλλά σε Arcade Hardware της Virtuality κρυμμένο κάτω από τον πάγκο.
Η συνεργασία κατέρευσε προς το τέλος του 1995 και εγκαταλείφθηκε επίσημα το 1996.
Το Missile Command 3D κυκλοφόρησε κανονικά και είναι μέχρι σήμερα το μοναδικό εμπορικό παιχνίδι με υποστήριξη για ένα headset που δεν βγήκε ποτέ.
Η Virtuality πούλησε αργότερα την τεχνολογία στην Ιαπωνική Τακάρα και στη Φίλιπς.
Μετά το Jaguar 2, το Midsummer με τον Oberon και τον Pack.
Επτά επεξεργαστές αντί για πέντε, συμβατώτα με τα παιχνίδια του Jaguar και σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έχουν διασωθεί, ταχύτητα 2 έως 4 φορές μεγαλύτερη από το PlayStation.
Κατασκευάστηκαν πρωτότυπες πλακέτες, κάποιες από τις οποίες υπάρχουν σήμερα στις συλλογές. Δεν κυκλοφόρησε ποτέ.
Υπήρχε επίσης και το Jaguar Duo, μια ενιαία μονάδα με κασέτα και CD σε ένα κουτί.
Υπήρχε και το Jaguar Voice Modem, μια online παιχνίδια με ταυτόχρονη φωνητική επικοινωνία το 1995.
Το Iron Soldier είχε σχεδιαστεί να υποστηρίζει online multiplayer μέσω ενός τέτοιου συστήματος.
Και υπήρχε μια συμφωνία με τη Sigma Design για κάρτα που θα έδραχε παιχνιδια του Jaguar CD σε PC.
Τίποτα από αυτά δεν κυκλοφόρησε.
Και μετά, τα ακυρωμένα παιχνίδια. Ανάμεσά τους, το Doom 2.
Ένα Ductile Joust, τρισδιάστατη εκδοχή του Joust, από τη High Voltage Software, για το οποίο υπάρχει και Footage. Και ένα Country Vid Grid, που σύμφωνα με τους developers ήταν 100% ολοκληρωμένο, αλλά κανένα αντίγραφο δεν έχει εμφανιστεί ποτέ.
[00:48:56] Speaker B: Fun fact!
[00:49:05] Speaker A: Το Jaguar είχε μια προσδόκητη δεύτερη καριέρα ως εγκέφαλο σε παιδικά παιχνίδια με κέρματα.
Κανονικές κονσόλες Jaguar χρησιμοποιήθηκαν σε kiddie rides, εκείνα τα ελικοπτεράκια έξω από τα σούπερ μάρκετ, με τίτλους όπως το Skycopter 2 που προορίζονταν για καταστήματα όπως το Kmart.
Και η Atari είχε φτιάξει ειδικές στίχες ώστε οι κονσόλες να νοικιάζονται από το Blockbuster Video.
Ήρθε και η ώρα για τα νούμερα. Η πωλήση του Jaguar είναι από τα πιο μπερδεμένα θέματα στην ιστορία των Cosolog. Θα βρείτε πηγές που λένε κάτω από 150.000 και πηγές που λένε κάτω από 250.000.
Ας πάμε λοιπόν στα πιο αξιόπιστα στοιχεία. Όσα η ίδια η Atari κατέθεσε στην Αμερικάνικη Επιτροπή Κεφάλαιο Αγοράς.
Στο test market του 1993, περίπου 17.000 μονάδες.
Ο στόχος της Atari για το 1994 ήταν μισό εκατομμύριο κονσόλες.
Μέχρι το τέλος του 1994, η Atari είχε πουλήσει περίπου 100.000, δηλαδή το 1 πέμπτο του στόχου.
Για η πιο αποκαλυπτική φράση από τα επίσημα έγγραφα. Από την εγκληφορία του Jaguar στα τέλη του 1993 μέχρι το τέλος του 1995 η Atari είχε πουλήσει περίπου 125.000 μονάδες και στις 31 Δεκεμβρίου του 1995 είχε στις αποθήκες της άλλες 100.000 απούλητες.
Αν σκεφτείτε αυτό το νούμερο θα καταλάβετε ότι για κάθε 5 Jaguar που βρήκα σπίτι, άλλα 4 καθόταν σε ένα ράφι μιας αποθήκης.
Οι καθαρές πολίσεις του Jaguar με παιχνίδια και αξεσουάρ ήταν 29,3 εκατομμύρια δολάρια το 1994 και 9,9 εκατομύρια το 1995.
Στο τελευταίο τρίμηνο του 1995, τα Χριστούγεννα, η Atari πούλησε προϊόντα Jaguar αξίας μόλις 3 εκατομμυρίων.
Η καθαρή ζημιά της χρονιάς ήταν 49,6 εκατομ. δολάρια.
Τα χρήματα της SEGA είχαν σχεδόν εξαντληθεί.
Ο πιο ανθρώπινος δείκτης από όλα αυτά ήταν οι εργαζόμενοι. Στο τέλος του 1994 η Ατάρη είχε 101 υπαλλήλους.
Στο τέλος του 1995, 73.
Και στις 31 Μαρτίου του 1996, 31.
Η συμφωνία παραγωγής με την IBM είχε ακυρωθεί ήδη στο τέλος του 1994 και σύμφωνα με τα έγγραφα της SEC, τον Νοέμβριο του 1995 η Atari είχε ουσιαστικά εγκαταλείψει το Jaguar.
Η Maltese Agnia πλέον ήταν αξεφορτωθείτα από θέματα.
Το τέλος ήρθε με περίεργο τρόπο. Στις αρχές του 1996 η Atari συμφώνησε να συγχωνευτεί με τη JTS, μια νέα εταιρεία που έφτιαξε σκληρούς δίσκους.
Ήταν ένα reverse merger. Τυπικά η JTS απορροφούσε την Atari μαζί με τα μετρητά που της είχαν απομείνει. Η συγχώνευση ολοκληρώθηκε στα τέλη Ιουλίου του 1996. Η Atari Corporation του Jack Tramiel έπαψε να υπάρχει πια ως ανεξάρτητη εταιρεία.
Τα τελευταία πουλίτα Jaguar πουλήθηκαν χήμα σε μια εταιρεία εκαθάρισης την Tiger Software στις 23 Δεκεμβρίου του 1996 και στις 13 Μαρτίου του 1998 η JTS πουλήσε το όνομα Atari για όλη την πνευματική ιδιοκτησία στη Hasbro Interactive.
Για να καταλάβετε τα νούμερα, το Atari 2600 έχει πουλήσει δεκάδες εκατομμύρια. Το PlayStation θα ξεπερνούσε δεκατό εκατομύρια, το Jaguar, η τελευταία κονσόλα της Atari, έμεινε κάπου περίπου στις 150 με 250 χιλιάδες.
Και κάπου εδώ κανονικά η ιστορία θα τελείωνε. Αλλά το Jaguar έχει μία από τις πιο απίθανες μεταθανάτιες ζωές στην ιστορίας του Hardware.
Ξεκινάμε από την κοινότητα. Οι λίγοι κάτοχοι του Jaguar αποδείχθηκαν απίστευτα πιστοί. Και μία ομάδα από αυτούς, γύρω από ένα Space Combat με το όνομα Battlesphere, που η μικρή ομάδα 4Play είχε ξεκινήσει το 1994 και δεν πρόλαβε να βγάλει, άρχισε να πιέζει τη Hasbro να απελευθερώσει την κονσόλα.
Και το 1999 συνέβη κάτι πρωτοφανές. Η Hasbro ανακοίνωσε ότι παραχωρεί τα δικαιώματα του Jaguar στο κοινό και η κονσόλα έγινε ανοιχτή πλατφόρμα. Οποιοςδήποτε μπορούσε πλέον να φτιάξει και να πουλήσει παιχνίδια για τον Jaguar χωρίς άδεια.
Ήταν μια από τις πρώτες φορές που ένας μεγάλος κάτοχος δικαιωμάτων έκανε κάτι τέτοιο για μια κονσόλα.
Το Battlesphere κυκλοφόρησε στις 29 Φεβρουαρίου του 2000, μια μέρα που υπάρχει μόνο κάθε τέσσερα χρόνια για μια κονσόλα που έζησε μόλις τρία.
Κρυμμένο μέσα του είχε ένα ολόκληρο σύστημα ανάπτυξης που επέτρεπε σε όποιον είχε το παιχνίδι και, ναι, το μαντέψατε, το Cat Box, να τρέχει δικά του προγράμματα στο Jaguar.
Ακολούθησαν χαμένα παιχνίδια που βρήκαν επιτέλους εκδότη. Το Iron Soldier 2, το Skyhammer της Rebellion του 2000, ακόμα και ένα shoot em up με το όνομα Protector, φτιαγμένο από την Bethesda.
Ναι, την Bethesda του Elder Scrolls και του Fallout.
Συνολικά πάνω από 100 τίτλοι είχαν κυκλοφορήσει για το Jaguar μετά το τέλος της επίσημης ζωής του και η κοινότητά του παραμένει από τις πιο δραστήριες στα Retro.
Τώρα η πιο παράξενη ιστορία. Τα καλούπια. Όταν η Atari σταμάτησε την παραγωγή, τα καλούπια με τα οποία κατασκευάζονταν το πλαστικό κέλυφος του Jaguar δεν πετάχτηκαν. Τα αγόρασε μια εταιρεία με το όνομα Imagine Systems.
Και τι έφτιαχνε η Imagine? Κάμερες για οδοντιατρία.
Ενδοστοματικές κάμερες που οι οδοντίατροι χρησιμοποιούσαν για να φωτογραφίζουν το εσωτερικό του στόματος των ασθενών.
Αποδείχτηκε ότι το κέλυφος του Jaguar είχε ακριβώς το σωστό μέγεθος για να χωρέσει τα ηλεκτρονικά μιας κάμερας που κόστιζε περίπου 5.000 δολάρια.
Έτσι για χρόνια, σε οδοντιατρία της Αμερικής, ασθενείς κάθοντας στην καρέκλα δίπλα σε ένα κουτί που έμοιαζε ύποπτα με την τελευταία κονσόλα της Atari.
Χωρίς τον Tom και τον Jerry φυσικά, μόνο το κέλυφος.
[00:56:41] Speaker B: Fun fact!
[00:56:48] Speaker A: Η ιστορία των καλουπιών δεν σταματάει στο Δοντιατρίο. Το 2014, ένας πρώην εκδότης περιοδικού, ο Mike Kennedy, τα αγόρασε για να φτιάξει μια νέα ρέτρο κονσόλα με κασέτες, το Retro VGS, που μετανομάστηκε αργότερα σε Coleco Chameleon.
Το project κατέρευσε το 2016, όταν αποκαλύφθηκε ότι ένα από τα πρωτότυπα ήταν στην ουσία πλακέτα Super Nintendo μέσα στο κέλυφος. Το κέλυφος που απλώς δεν μπορούσε να βρει την τύχη του.
Τι μένει λοιπόν από το Atari Jaguar? Μένει ένα μάθημα marketing που διδάσκεται ακόμα. Το do the math είναι το κλασικό παράδειγμα για το τι συμβαίνει όταν πουλάς ένα αριθμό αντί για μια εμπειρία. Ο παίχτης δεν αγοράζει beats, αγοράζει παιχνίδια. Και όταν η υπόσχεση των beats δεν συναντά την πραγματικότητα της οθόνης, ο αριθμός γυρίζει εναντίον σου.
Μένει μια αρχιτεκτονική με πολλαπλούς επεξεργαστές που δουλεύουν όλοι μαζί. Μια λογική που θα βλέπαμε ξανά στο Saturn και πολύ αργότερα στο Cell του Playstation 3.
Και που, όπως και εκείνες, ζητούσαν από τους developers κάτι που σπάνια είχαν χρόνο.
Μένουν μερικά πραγματικά σπουδαία παιχνίδια, το Tempest 2000, το Alien vs Predator, ένα Doom που έγινε ο πρόγονος σχεδόν όλων των κόνσολ εκδόσεων των 90s.
Και μένουν και οι άνθρωποι, ο Jeff Minter που συνεχίζει να φτιάχνει ψυχεδελικά παιχνιδια με λάμα, η Rebellion και μια κοινότητα που 30 χρόνια μετά βγάζει ακόμα παιχνία για μια κονσόλα που ελάχιστη αγόρασαν.
Και φυσικά μένει το τέλος μιας εποχής. Το Jaguar ήταν η τελευταία κονσόλα που έφτιαξε η Atari Corporation.
Η εταιρεία που με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο είχε ξεκινήσει όλη αυτή τη βιομηχανία, αποχώρησε από την αγορά των κονσολών, όχι με ένα βρύχι δαιμό, αλλά με ένα νιαούρισμα.
Θυμάστε τον Τζεφ Μίντερ στο Launch Party? Τον άνθρωπο που του είπαν ότι το παιχνίδι του δεν έδειχνε τι μπορεί να κάνει το μηχάνημα.
Είχαν άδικο. Το Tempest 2000 έδειχνε ακριβώς τι μπορούσε να κάνει το Jaguar όταν κάποιος το καταλάβαινε. Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί λίγοι πρόλαβαν να το καταλάβανε.
Κάπου εδώ θα κλείσω το σημερινό επεισόδιο της σειράς Gaming History.
Ήμουν ο Μάριος και σας ευχαριστώ που μείνατε μαζί μου στο ταξίδι μας στην ιστορία του gaming.
Μέχρι την επόμενη φορά, εις το επανειδήν.