Episode Transcript
[00:00:15] Καλώς ήρθατε σε ένα ακόμα επεισόδιο του podcast Gaming History. Είμαι ο Μάριος από το karios.gr και μαζί θα ταξιδέψουμε σε γνωστές και λιγότερα γνωστές ιστορίες από προηγούμενες δεκαετίες, ιστορίες που θα μας ταξιδέψουν σε γνωστά και μη γεγονότα που σημάδεψαν τον γκέιμι.
[00:00:40] 14 Ιανουαρίου 2004, Λάρισα.
[00:00:44] Είναι ένα κρύο απόγευμα Τετάρτης και μέσα σε ένα ίντερνετ καφέ ο αέρας μυρίζει προφανώς καφέ, τσιγάρο και ζεστό πλαστικό από δεκάδες κουτιά που δουλεύουν ασταμάτητα.
[00:01:01] Καμιά δεκαριά πιτσιρικάδες είναι σκυμμένοι πάνω από πληκτρολόγια. Μέσα στο Counter Strike φωνάζοντας ο ένας τον άλλο για το ποιος ξέχασε να αγοράσει diffuse kit. Και τότε ανοίγει η πόρτα και μπαίνει η αστυνομία.
[00:01:21] Δεν έχουν έρθει για ναρκωτικά, δεν έχουν έρθει για όπλα. Έχουν έρθει για τους υπολογιστές.
[00:01:26] Και έναν έναν με τη σειρά αρχίζουν να τους ξεβιδώνουν από τα τραπέζια, να τραβάνε τα καλώδια, να τους τη βάζουν σε ένα βανάκι ως πιστήρια.
[00:01:45] 80 μηχανήματα φεύγουν εκείνο το βράδυ από τη Λάρισα φορτωμένα σε περιπολικά.
[00:01:50] Τρεις ιδιοκτήτες καταστημάτων συλλαμβάνονται και τα παιδιά μένουν να κοιτάνε τις άδειες ξεκαρφωμένες μπρίζες στον τοίχο προσπαθώντας να καταλάβουν τι στο καλό συνέβη.
[00:02:09] Δεν είναι κάποια σκηνή αποδυστοπική ταινία, συνέβη πραγματικά σε μια χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λίγους μόλις μήνες προτού η ίδια χώρα σταθεί μπροστά σε όλο τον κόσμο και πει «Καλώς ήρθατε, είμαστε μια μοντέρνα, ανοιχτή, φιλόξενη Ελλάδα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004».
[00:02:33] Η ίδια χώρα την ίδια στιγμή έχει ψηφίσει νόμο ο οποίος αν τον διαβάσεις κατά γράμμα κάνει το Pacman παράνομο.
[00:02:47] Και ξέρω αυτούς τους χώρους από μέσα, όχι από άρθρα και φόρουμ, αλλά από μέσα. Γιατί μέχρι πριν λίγους μήνες δούλευα κι εγώ ως υπεύθυνος τεχνικός σε ένα από τα πιο γνωστά, ένα από τα πρώτα, το πρώτο ουσιαστικά ίντερνετ καφέ της Ελλάδας, κοντά στο αρχαιολογικό μουσείο στην Πατισίον.
[00:03:11] Και ξέρω αυτούς τους χώρους, όχι από άρθρα και φόρουμ, αλλά από μέσα. Γιατί μέχρι πριν λίγους μήνες δούλευα ως ο υπεύθυνος τεχνικός στο πιο γνωστό, στο πρώτο ίντερνετ καφέ της Ελλάδας, στο Αρχαιολογικό Μουσείο στην Πατησίον.
[00:03:32] Έχω αλλάξει δεκάδες πληκτρολόγια πνιγμένα σε Coca-Cola, έχω δει servers να πέφτουν και έχω δει πάρα πολλούς να παίζουνε παιχνίδια αμέριμνη. Λίγο καιρό πριν αυτό γίνει παράνομο.
[00:03:52] Σήμερα, στο φινάλε της πρώτης σεζόν, θα σας πω ίσως την πιο ελληνική ιστορία που υπάρχει σε ολόκληρη την ιστορία του γκέιμινγκ. Την ιστορία ενός νόμου που γεννήθηκε από ένα πολιτικό που τον τζάκωσε να παίζει φρουτάκια, που ρεζίλεψε τη χώρα διεθνώς και έκλεισε μαγαζιά, που έριξε 3 εκατομμύρια ευρώ πρόστιμο στο ίδιο το ελληνικό κράτος και που τελικά κατέρευσε γιατί ήταν από τη γέννησή του παράλογος.
[00:04:15] Ο λόγος για τον περιβόητο νόμο 30 Πάρτε μια βαθιά ανάσα. Θα γελάσουμε, θα εκνευριστούμε και κάπου στη μέση θα αναρωτηθούμε πώς είναι δυνατόν όλα αυτά να έγιναν στα αλήθεια.
[00:04:36] Για να καταλάβουμε πως φτάσαμε στο σημείο να συλλαμβάνονται οι διοκτήτες Internet Cafe πρέπει να πάμε πίσω, στην αρχή της ιστορίας.
[00:04:51] Και η αρχή αυτής της ιστορίας δεν είναι κάποια αμελετημένη, σοβαρή, πολιτική απόφαση.
[00:04:56] Δεν υπήρξε κάποια επιτροπή σοφών. Δεν υπήρξε λευκή βίβλος. Δεν υπήρξε διαβούλευση. Η αρχή αυτής της ιστορίας είναι κυριολεκτικά ένα βίντεο.
[00:05:16] Άνοιξη του 2002. Στην Ελλάδα τα φρουτάκια, γνωστά και ως κουλοχέριδες, δηλαδή τα μηχανήματα τζόγου, είναι ένα διαχρονικό αγκάθι.
[00:05:24] Ο τζόγος με τέτοια μηχανήματα ήταν ήδη παράνομος εκτός καζίνο, αλλά η αγορά ήταν γεμάτη κόλπα.
[00:05:30] Οι ιδιοκτήτες έπαιρναν κανονικά νόμιμα ψυχαγωγικά παιχνίδια, arcade δηλαδή, Όπως θα λέγαμε τεχνικά παιχνίδια που χρειάζονται δηλαδή ικανότητες για να παίξεις και τα πήραζαν από μέσα, τα μετέτρεπαν σε μηχανές στοιχήματος. Απ' έξω έβλεπες ένα αθώο κουτί με joystick.
[00:05:46] Από μέσα έριχνες κέρμα και έπαιζες για λεφτά. Και εδώ είναι το πραγματικό πρόβλημα του κράτους. Δυσκολευόταν να ξεχωρίσει το ένα από το άλλο.
[00:06:01] Και τότε σκάει το σκάνδαλο. Ένα τηλεοπτικό κανάλι καταγράφει κρυφά ένα μέλος του τότε κυβερνώντος κόμματος του Πασόκ να παίζει σε ένα τέτοιο παράνομο ηλεκτρονικό μηχάνημα τζόγου. Καταλαβαίνετε τη σκηνή, ένας πολιτικός, κάποιος δηλαδή που ποτήθατον τη ψήφιζε τους νόμους της χώρας, μα με το σκοπό ήταν να παίζει σε αυτό ακριβώς που ο νόμος απαγόρευε. Η δημόσια κατακραυγή ήταν άμεση και ο τύπος της εποχής έριξε λάδες στη φ Και εδώ πρέπει να καταλάβουμε και το κλίμα της εποχής. Ο ελληνικός τύπος του 2002 δεν χρειαζόταν πολλά για να στήσει μια ιστερία. Ένας πολιτικός, μια κρυφή κάμερα, μια λέξη, τζόγος και το θέμα έπαιρνε φωτιά. Τα πρωτοσέλιδα φώναζαν, τα πάνελ ούλιαζαν και μέσα σε λίγες μέρες από ένα μεμονωμένο περιστατικό η χώρα είχε πιστεί ότι αντιμετώπιζε μια ολόκληρη πανδημία.
[00:07:02] Και όταν μια κυβέρνηση νιώθει ότι πρέπει να φανεί αποφασιστική επιγόντος, τότε ακριβώς γράφονται οι χειρότεροι νόμοι. Ρίγορα, νευρικά. Και χωρίς κανείς να σταματήσει να αναρωτηθεί μισό λεπτό τι κάνουμε, τι ακριβώς απαγορεύουμε.
[00:07:19] Και εδώ γεννιέται το πρώτο μεγάλο μαύρο ελληνικότατο παράδοξο αυτής της ιστορίας.
[00:07:24] Αντί να πούνε λοιπόν ωραία ας φτιάξουμε καλύτερους ελέγχους ώστε να μην μπορεί να μετατραπεί ένα αρκέι σε φρουτάκι, η αντίδραση ήταν πολύ πιο απλή και πολύ πιο καταστροφική. Τα απαγορεύουμε όλα.
[00:07:35] Όλα.
[00:07:41] Επειδή ένας πολιτικός πιάστηκε στα πράσα, μια ολοκληρή χώρα θα έχανε το δικαίωμα να παίζει βιντεογκέιμς σε δημόσιους χώρους.
[00:07:57] Η αναλογή είναι πραγματικά αστεία. Είναι σαν να πιάνεις ένα βουλευτή να οδηγεί μεθυσμένος και η λύση να μην είναι αυστηρότερα αλκοτέστ, αλλά υπαγόρευση όλων των αυτοκινήτων. Για όλους. Σε δημόσιους και ιδιωτικούς δρόμους. Εκτός από τις πίστας αγώνων, που στην περίπτωσή μας ήταν φυσικά τα καζίνο. Γιατί τα καζίνο βλέπετε ήταν και παρέμειναν απολύτως νόμιμα.
[00:08:17] Η λογική είναι κρυστάλλινη. Ο τζόγος με κανόνες και φόρους εντάξει.
[00:08:21] Το τέτ Η λέξη φρουτάκια δεν είναι τυχαία. Προέρχεται από τα σύμβολα με τα φρούτα, κεράσια, λεμόνια, καρπούζια, που κυλούσαν στους κλασσικούς φουλοχέριδες. Ένα ολόκληρο νομικό και κοινωνικό μπάχαλο πήρε το όνομά του όπως ζωγραφισμένα κερασάκια που γυρίζαν σε μια οθόνη.
[00:08:57] Και εδώ είναι το θεμέλιο που χτίστηκαν όλα, όχι μια στρατηγική, ένα σπανικός. Και όπως θα δούμε, όταν ένα κράτος νομοθετεί μέσα σε σπανικό, το αποτέλεσμα σπάνια είναι κομψό.
[00:09:13] Στις 29 Ιουλίου 2002 η Βουλή ψηφίζει τον νόμο. Δημοσιεύεται στην εφημερίδα της κυβερνήσεως, στο ΦΕΚ 174 τεύχος Α στις 30 Ιουλίου.
[00:09:23] Από εκείνη τη στιγμή τίθεται σε ισχύ. Νόμος 3037 του 2002.
[00:09:36] Ο τίτλος του από μόνος του είναι ήδη κωμικά ειλικρινής. Δεν λέγεται νόμος για τη ρύθμιση των τυχερών παιχνιδιών, λέγεται σκέτο απαγόρευση παιχνίων. Απαγόρευση, τέλος.
[00:09:52] Και τι έλεγε ακριβώς. Το άρθρο 2 επέβαλε γενική απαγόρευση της εγκατάστασης και της διενέργειας όλων ανεξαιρέτως των ηλεκτρικών, ηλεκτρομηχανικών και ηλεκτρονικών παιγνίων σε κάθε δημόσιο και ιδιωτικό χώρο, με μοναδική εξαίρεση τα καζίνο. Και για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για το πόσο ευρή ήταν αυτό, ο νόμος ρητά συμπεριλάβανε και τα παιχνίδια για ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Το άρθρο 3 έλεγε ότι τα ίντερνετ κα Ας το ξαναδιαβάσουμε αυτό γιατί αξίζει ηλεκτρονικό παίγνιο, ο νόμος όριζε ως εκείνο για τη λειτουργία του οποίου απαιτείται η υπάρξη και εκτέλεση λογισμικού software, δηλαδή προγράμματος. Ξέρετε τι άλλο απαιτεί την εκτέλεση λογισμικού? Τα πάντα. Ένας υπολογιστής χωρίς λογισμικό είναι ένα βαρύ κουτί που κάνει θόρυβο. Με μια τόσο πλατιά διατύπωση, θεωρητικά, ακόμα και το Solitaire των Windows ήταν εκτός νόμου σε δημόσιο χώρο.
[00:11:02] Και εδώ φτάνουμε στο επιχείρημα διαμάντι. Το επίσημο σκεπτικό για το γιατί ο νόμος απαγόρευε και τα αθώα βιντεογκέιμις μαζί με τα φρουτάκια ήταν, κρατηθείτε, επειδή το κράτος δυσκολεύεται να διακρίνει τα δύο κατά τους ελέγχους. Δηλαδή με απλά λόγια δεν μπορούμε να καταλάβουμε ποιο είναι φρουτάκι και ποιο είναι πάκμαν, οπότε τα απαγορεύουμε και τα δύο.
[00:11:28] Είναι σαν να λέει ένας γιατρός, δεν ξέρω ποιο δόντι είναι εχαλασμένο οπότε ας τα βγάλουμε όλα. Ένα ολόκληρο κράτος παραδέχτηκε πίσω με ότι δεν μπορούσε να διαβάσει μια οθόνη.
[00:11:47] Και οι ποινές, οι ποινές ήταν σταλήθεια βαριές. Πρόστιμο από 5.000 μέχρι 75.000 ευρώ και φυλάκιση από 1 μέχρι 12 μήνες. 75.000 ευρώ το 2002 για ένα παιχνίδι. Και το πιο εξωφρενικό κατά γράμμα, ο νόμος δεν έκανε διάκριση για το ποιος κρατούσε το παιχνίδι. Είμαι δαπός, αλλεδαπός, τουρίστας, ο νόμος ήταν στα χαρτιά για όλους.
[00:12:17] Πριν τον 3037, ίσχυε ο νόμος ήδη 2515 του 1997, ο οποίος έκανε ακριβώς αυτό που ο 3037 δεν κατάφερε. Ξεχώριζε τα ψυχαγωγικά παιχνίδια από τα τυχερά παιχνίδια. Επέτρεπε τα πρώτα, υπό όρος, με άδεια, με τέλος, ταμιακή και απαγόρευε τα δεύτερα. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα είχε ήδη έναν νόμο που ήταν λογικός και τον αντικατέστησε με έναν που τα ισοπαίδωσε όλα.
[00:12:50] Το θηρίο όμως είχε μια κρυφή λεπτομέρεια που θα γίνει το κλειδί για όλη την υπόλοιπη ιστορία.
[00:12:55] Παρά τη φρασιολογία απαγόρευση των πάντων, στην πράξη ο νόμος χτύπησε δύο πράγματα. Τα αρκέιτς και προσωρινά τα ίντερνετ καφέ. Το pc στο σπίτι σου, η κονσόλα στο σαλόνι, το παιχνίδι στο κινητό, όλα αυτά που λιούνταν και παίζονταν κανονικά, χωρίς καμία σύλληψη. Κρατήστε αυτή τη λεπτομέρεια. Γιατί ενώ μέσα στην Ελλάδα η α Τώρα μπαίνουμε στο πιο απολαυστικό κομμάτι, γιατί αν μέσα στην Ελλάδα ο νόμος ήταν ένα εκνευριστικό μπάχαλο, έξω από την Ελλάδα ήταν μια κομμωδία και μάλιστα διεθνής κομμωδία πρώτης σελίδας.
[00:13:47] Ήδη από τις αρχές Σεπτεμβρίου του 2002 τα μεγάλα διεθνή τεχνολογικά και γκέιμινγκ μέσα μαζικής ενημέρωσης αρπάζουν το θέμα.
[00:13:54] Το CNET γράφει, μαύρο πάνω σε άσπρο, ότι η ελληνική κυβέρνηση απαγορεύει κάθε ηλεκτρονικό παιχνίδι.
[00:14:00] Είτε τρέχει σε PC, είτε σε κονσόλα, είτε σε Game Boy, είτε σε κινητό.
[00:14:04] Το GameSpot ανεβάζει τίτλο που ελεύθερα μεταφρασμένος λέει «Η Ελλάδα χαστουκίζει τους γκέιμερς με τεράστια πρόστιμα».
[00:14:22] Και το κερασάκι είναι ότι γράφουν ότι χιλιάδες τουρίστες στην Ελλάδα, χωρίς να το ξέρουν, κινδυνεύουν με βαριά πρόσθημα και φυλάκιση, επειδή έχουν επάνω τους κινητό ή μια αφορητή κονσόλα.
[00:14:39] Και μετά έρχεται η ατάκα που για μένα συνοψίζει όλον αυτό το σουρεαλισμό.
[00:14:44] Ένας εκπρόσωπος της ελληνικής πρεσβείας στο Λονδίνο, όταν ρωτήθηκε τι γίνεται με τους τουρίστες, απάντησε, και το παραθέτω σχεδόν αυτό λεξί, ότι αν γνωρίζετε ότι αυτά τα πράγματα απαγορεύονται, μην τα φέρετε μαζί σας.
[00:15:09] Δηλαδή μια επίσημη ελληνική αρχή στο εξωτερικό, μόλις είχε πει σε ένα ολόκληρο πλανήτη, μην έρθετε διακοπές στην Ελλάδα με τον Game Boy σας λίγο πριν στους Ολυμπιακούς. Χρυσό στη κατηγορία αυτοκόλλητο.
[00:15:32] Η αποθέωση έρχεται από το Reuters. Το πρακτορείο στέλνει συνεργείο στην Ελλάδα το Σεπτέμβριο του 2002 και γυρίζει ρεπορτάζ μέσα σε ίντερνετ καφέ. Κι εκεί καταγράφει δύο πράγματα που θα μπορούσαν να είναι ολόκληρη ταινία.
[00:15:44] Πρώτον, πινακίδες κρεμασμένες στους τείχους των μαγαζιών που έγραφαν με σοβαρότητα κ. Δίας, απαγορεύονται τα διαδικτυακά παιχνίδια οποιοδήποτε είδους. Και δεύτερον, δηλώσεις. Ένας κρατικός αξιωματούχος από την Υ Αν αρχίσουμε να κάνουμε εξαιρέσεις για ένα μηχάνημα, ένα παιχνίδι, μια επιχείρηση, τότε δεν υπάρχει πια νόμος. Οι μόνες εξαιρέσεις είναι τα καζίνο.
[00:16:10] Και απέναντί του, ένας ιδιοκτήτης Internet Cafe έλεγε μπροστά στην κάμερα αυτό ακριβώς που σκεφτόταν όλη η χώρα. Ότι ο νόμος είναι γελίος και αντισυνταγματικός.
[00:16:32] Και τώρα το μεγάλο χρυσό διαχρονικό ψέμα. Στο εξωτερικό δημιουργήθηκε ένας ολόκληρος αστικός μύθος. Οι τουρίστες συλλαμβάνονται στα ελληνικά σύνορα επειδή κρατάνε ένα Game Boy. Κυκλοφόρησαν γελαιογραφίες, ξένα φόρουμ, γέμιζαν με ανθρώπους που ρωτούσαν σοβαρά αν πρέπει να αφήσουν την κονσόλα στο σπίτι πριν πετάξουν για Αθήνα.
[00:16:48] Και να είμαι απόλυτα ξεκάθαρος, γιατί αυτή είναι η καρδιά της πλάκας. Ποτέ μα ποτέ δεν συνελήφθη τουρίστας για ένα Game Boy. Δεν έγινε ποτέ. Είναι καθαρή μυθοπλασία. Τροφοδοτημένη από κακή δημοσιογραφία, αλλά ήτανε τόσο καλή μυθοπλασία, που ακόμα και σήμερα, 25 χρόνια ακεβάλλε, ξένοι πιστεύουν ότι όντως συνέβη κάτι τέτοιο.
[00:17:13] Και το αστείο κρύβεται στη λεπτομέρεια. Το ξένο ρεπορτάζ έπαιρνε το γράμμα του νόμου, που όντως έλεγε όλα τα ηλεκτρονικά παιχνίδια παντού και το μετέφραζε στην πιο τρομακτική εκδοχή του. Τουρίστες, τελωνία, χειροπέδες για μια κονσόλα τσέπης. Κανείς δεν μπήκε στον κόμπο να ρωτήσει αν όντως εφαρμοζόταν έτσι και γιατί να μπει. Η ιστορία η Ελλάδα φυλακίζει παιδιά για Game Boy ήταν απλώς πολύ καλή για να την αφήσει να πεθάνει για κάτι τόσο Ο νόμος πρόλαβε να κάνει και πραγματική ζημιά στο ελληνικό competitive gaming. Ένα τουρνό που ήτανε προκρηματικό για τη διεθνή οργάνωση CPL, το Cyberathlete Professional League, κινδύνευσε άμεσα, με τους διοργανωτές να παλεύουν για να μην χάσει η Ελλάδα τις θέσεις που της είχαν δοθεί.
[00:18:01] Την ίδια στιγμή που ο υπόλοιπος κόσμος έκτιζε τα e-sports, εμείς συζητούσαμε αν το Counter Strike είναι κακούργημα.
[00:18:17] Οπότε να η πλήρης εικόνα γι' αυτό το Ρεζιλίκι. Η χώρα που ετοιμαζόταν να πει στον κόσμο, ελάτε είμαστε το λίκνο του πολιτισμού και της φιλοξενίας, έβγαινε ταυτόχρονα στα ΙΠΣ ως η χώρα που απειλεί με φυλακή ένα δεκάχρονο για ένα τέτρις. Και το χειρότερο, το πραγματικό κράτος μέσα στη χώρα ήξερε ότι δεν εννοούσε τίποτα από όλα αυτά.
[00:18:34] Απλά δεν είχε να γράψει ένα νόμο που να το λέει καθαρά.
[00:18:46] Ας γυρίσουμε τώρα στην Ελλάδα και στην καθημερινότητα, γιατί πίσω από τη διεθνή πρωτοσέλιδα υπήρχε μια πραγματική ζωντανή αγορά ανθρώπων που προσταθούσαν απλώς να κάνουν τη δουλειά τους. Μετά τον αρχικό σάλο, το κράτος κατάλαβε κάπως ότι είχε γράψει κάτι τερατώδες. Το Σεπτέμβρη του 2002, λίγες εβδομάδες μετά την ψήφιση, βγήκε ένα διευκρινιστικό έγγραφο που προστατούσε να ξεμπερδέψει τα πιο αμφιλεγόμενα άρθρα.
[00:19:15] Αργότερα, το Δεκέμβρη του 2003, εκδόθηκε μια κοινή υπουργική απόφαση, δημοσιευμένη στο ΦΕΚ 1827, που υποτίθεται ότι έβαζε τάξη. Στην πράξη, όμως, αυτή η τάξη εξακολουθούσε να απαγορεύει τα παιχνίδια μέσα σε ίντερνετ καφέ. Και το πιο τραγελαφικό απαιτούσε από τα καταστήματα να έχουν εγκαταστημένο λογισμικό που θα διέγραφε ή θα κρυπτογραφούσε αρχαία στους δίσκους των υπολογιστών. Δηλαδή, το κράτος όχι μόνο α Ένας νόμος που ουσιαστικά σου έλεγε πώς να καταστρέφεις τα ίχνη.
[00:19:58] Και μετά ήρθαν οι επιδρομές. Η Λάρισα, με την οποία ανοίξαμε το επεισόδιο, 14 Ιανουαρίου του 2004.
[00:20:04] 80 υπολογιστές κατασχεμένοι. Τρεις ιδιοκτήτες συλληφθέντες, όπως το έγραψε η Ελευθεροτυπία της εποχής. Ήταν το πιο χαρακτηριστικό, αλλά όχι το μοναδικό περιστατικό.
[00:20:13] Σε διάφορες πόλεις, αστυνομικοί έμπαιναν σε internet cafe, αναζητώντας παράνομα παιχνίδια.
[00:20:18] Φανταστείτε το παράδοξο. Ένας αστυνομικός, εκπαιδε Και εδώ θα σας μιλήσω λίγο ως άνθρωπος που έζησε αυτή την τρέλα από την άλλη πλευρά του ΠΑΓΓΟ. Όταν δουλεύεις τεχνικώς σε ένα ίντερνετ καφέ, η δουλειά σου είναι βασικά να φροντίζεις να δουλεύουν και τα παιχνίδια.
[00:20:45] Παρ' όλο που στο Μιουζίουμ ίντερνετ καφέ δεν τρέχαμε LAN γκέιμινγκ, πολλοί ερχόντουσαν για μεμονωπένα παιχνίδια. Θυμάμαι μάλιστα χαρακτηριστικά ένα πρωιπιλότο, τακτικό πελάτη μας, να παίζει συνεχώς Και μετά έρχεται ένας νόμος που σου λέει με απόλυτη σοβαρότητα ότι το ίδιο προϊόν που πουλάς και ένας από τους λόγους που υπάρχει το μαγαζί είναι παράνομο. Είναι σαν να δουλεύεις σε φούρνο και ξαφνικά να βγει νόμος που αναπαγορεύει το ψωμί.
[00:21:19] Θυμάμαι τη χαρακτηριστική εικόνα εκείνων των χρόνων.
[00:21:22] Πληκτρολόγια με τα γράμματα σβησμένα από τη χρήση, ποντίκια που είχαν φαγωθεί από χιλιάδες κλικ, οθόνες CRT βαριές και μια μυρωδιά από ζέστη μηχανημάτων που δούλευαν σε έναν χώρο που θα την αναγνωρίζεις αμέσως. Και μέσα σε όλα αυτά, η παράξενη σχιζοφρένεια του να ξέρεις ότι το μαγαζί σου στα χαρτιά είναι παράνομο. Ενώ δίπλα σου, στο ίδιο τετράγωνο, ένα κατάστημα που λούσε ολοκένουργες κονσόλες και παιχνίδια εντελώς νόμιμα χωρίς πρόβλημα. Η ίδια δραστηριότητα στο σπίτι νόμιμοι, στο μαγαζί κακούργημα. Καλώς ήρθατε στην Ελλάδα.
[00:22:02] Και υπήρχε και μια πιο πικρή πλευρά, που δεν πρέπει να την προσπερνάμε για χάρη της πλάκας. Πίσω από κάθε κατασκευμένο υπολογιστή υπήρχε ένας άνθρωπος που είχε πάρει δάνειο για να ανοίξει το μαγαζί του. Πίσω από κάθε λουκέ του υπήρχε ένας πιστός που χανόταν, ένα νίκη που έπρεπε να πληρωθεί και μια οικογένεια.
[00:22:16] Οι επιδρομές δεν ήταν μόνο γελίες, ήταν και άδικες. Έπαιρναν ανθρώπους που δεν είχαν κάνει τίποτα κακό, που απλώς πρόσφεραν σε μια γενιά έναν Και θέλω να πω και κάτι δίκαιο γιατί εύκολα το ξεχνάμε. Αυτή η χώρη δεν ήταν μόνο μηχανήματα, ήταν στέκια. Ήτανε το σημείο που μια ολόκληρη γενιά έμαθε τι θα πει multiplayer, τι θα πει LAN party, τι θα πει να κάθεσαι δίπλα σε αγνώστους και να γίνεστε ομάδα μέσα σε 5 λεπτά. Το ίντερνετ καφέ ήτανε για πάρα πολλά παιδιά το πρώτο τους παράθυρο στο ανοιχτό διαδίκτυο. Και το κράτος αντιμετώπιζε αυτό το παράθυρο σαν να ήταν μια παράνομη λέσχη χαρτοπεξίας.
[00:23:12] Ευτυχώς δεν μείναν όλοι σιωπηλοί. Η αντίσταση οργανώθηκε και μάλιστα κυρίως online. Ένα συστότοπο στο gameland.gr έγινε το επίκεντρο του αγώνα.
[00:23:21] Άνθρωποι της κοινότητας έστεισαν πετήσεων, μάζεψαν δεκάδες χιλιάδες υπογραφές, έδωσαν συνεδεύσεις, μετέφρασαν τον νόμο στα αγγλικά για να τον διαβάσει ο κόσμος έξω και έκαναν το θέμα διεθνώς γνωστό. Μιλάμε για πάνω από 27 χιλιάδες υπογραφές σε μια εποχή που το να υπογράψεις online και ήταν ίσως η πρώτη φορά που η ελληνική gaming κοινότητα κατάλαβε ότι είναι μια κοινότητα και ότι έχει φωνή.
[00:23:46] Με τον αστείο αυτόν όμω, η Ελλάδα κατάφερε ακόμα μια αρνητική πρωτιά μέσα στις προηγούμενες και τις επόμενες που θα κατάφερνε.
[00:23:59] Η Ελλάδα κατάφερε να μπει στο βιβλίο Guinness ως η πρώτη χώρα παγκοσμίως που απαγόρευσε τα video games.
[00:24:14] Και τώρα το δραματικό τουίστ. Ο νόμος 3037 έχει μείνει στις μνήμες μας ως ο δολοφόνος των ελληνικών αρκέιτς. Των ηλεκτρονικών όπως λέγαμε τα οφάδικα. Και είναι μια ωραία καθαρή ιστορία. Ήρθε το κάκο κράτος και σκότωσε τα ηλεκτρονικά. Δεν είναι ακριβώς έτσι. Η αλήθεια είναι λίγο πιο θολή και πολύ πιο ενδιαφέρουσα.
[00:24:40] Τα ελληνικά arcades πέθαιναν ήδη. Πέθαιναν πριν ακουστεί ο νόμος 3037 και δεν τα σκότωσε ο νόμος, τα σκότωσε η ίδια τεχνολογία. Δύο πράγματα συγκεκριμένα. Πρώτον, η έλευση του Playstation 1 σε τιμή που σιγά σιγά γινόταν προσιτή για το ελληνικό σπίτι.
[00:24:54] Ξαφνικά το Arcade Experience που κάποτε ήταν το μόνο μέρος που μπορούσε να παίξεις κάτι εντυπωσιακό, μπορούσε να το έχεις στο σαλόνι σου. Και δεύτερον η τεράστια πειρατεία CD στις λαϊκές αγορές. Ένα πειρατικό Playstation με μια στήβα αντεγραμμένα CD κόστιζε όσο μερικές επισκέψεις τα ηλεκτρονικά. Ποιος λόγος υπήρχε να ρίχνεις κέρματα σε ένα μηχάνημα των στο σπίτι, είχες άπειρα παιχνίδια, τζάμπα.
[00:25:23] Αυτός είναι ο πραγματικός διπλός θάνατος των Arcades. Ο νόμος 3037 απλώς ήρθε την πιο άβολη στιγμή και πήρε την τιμή για την δολοφονία που ήδη διαπράττονταν από μόνη της.
[00:25:33] Είναι σαν να ρίγνεις μια τελευταία μπουνιά σε κάποιον που έχει ήδη πέσει κάτω. Δεν το σκότωσες εσύ, αλλά όλοι εσένα θυμούνται σαν δράστη και μάλιστα με το χειρότερο τρόπο. Νομικά, δημόσια και με χειροπέδες.
[00:25:51] Πριν τον όμως, το πούμε και αυτό, τα ελληνικά ηλεκτρονικά ζούσανε χρόνια μέσα σε μια γκρίζα ζώνη. Οι ιδιοκτήτες πλήρωναν πρόστιμα σαν να ήταν παγιοκόστος λειτουργίας. Οι αστυνομικοί έκαναν επιθεωρήσεις που όλοι ήξεραν πως θα τέλειωναν. Ήταν ένα σιωπηρό ελληνικότατο συμβόλιο ανάμεσα στην παρανομία και στην ανοχή.
[00:26:15] Και ξέρετε τι είναι το ωραίο με αυτές τις μαρτυρίες, ότι κανείς δεν μιλάει για τα μηχανήματα. Μιλάνε για τη μυρωδιά, τους ήχους, για τον τύπο πίσω από τον πάγκο, για τη συμμορία της γειτονιάς που μαζευόταν εκεί κάθε απόγευμα. Τα ηλεκτρονικά δεν ήταν στη μνήμη του κόσμου μια αίθουσα με κουτιά, ήταν ένας τόπος. Ήταν το πρώτο μέρος που πολλά παιδιά ένιωσαν ότι ανήκουν κάπου, ότι είναι καλά σε κάτι, ότι υπάρχει ένας κόσμος πέρα από το σχολείο και το σπίτι.
[00:26:36] Και ίσως γι' αυτό ο ν Και εδώ έρχονται και οι πιο όμορφες μαρτυρίες της έρευνας, αυτές που δεν βρίσκονται σε νόμους και εφημερίδες αλλά σε φόρουμ σαν το RetroComputers.gr και το RetroManiacs, όπου άνθρωποι που έζησαν την εποχή, έγραφαν τις αναμνήσεις τους.
[00:27:02] Εκεί διάβασα για ένα στέκι στην άνω τούμπα της Θεσσαλονίκης, ένα μη υπόγειο χώρο, με έναν ιδιοκτήτη γνωστό με το παρατσούπλι «Μπούλκας» και μια πράσινη κουρτίνα στο βάθος που κανείς πιτσιρικάς δεν ήξερε τι κρυβόταν από πίσω. Και όλοι φυσικά φανταζόντουσαν τα χειρότερα και τα καλύτερα. Διάβασα επίσης πως η ίδια αυτή η κουλτούρα ζούσε τελείως διαφορετικά ανάμεσα σε ένα χωριό και σε μια πόλη. Στα χωριά καμία πινακίδα παγωρεύεται είσοδος και ανήλικος δεν εφαρμόστηκε ποτέ.
[00:27:27] Απλούστατα γιατί η αστυνομ Ένα από τα ωραιότερα τεκμήρια της εποχής είναι το τεύχος 156 του θρηλικού ελληνικού περιοδικού PC Master, που είχε τον όμως θέμα εξοφύλου και τον ανέλησε διεξοδικά.
[00:27:54] Χρόνια αργότερα ένα γνώστης θυμόταν σε forum ότι το διάβαζε ξανά και ξανά, μην μπορώντας να πιστέψει αυτά που περιέγραφε το περιοδικό και τα ζούσε ταυτόχρονα live ως πολίτης αυτής της χώρας. Το PC Master, να σημειώσουμε, ήταν από τους πυλώνες του ελληνικού γκέιμινγκ τύπου από την CompuPress από το 1989 μέχρι το 2015.
[00:28:19] Ήταν με λίγα λόγια το τέλος μιας εποχής και το κράτος, αντί να αφήσει τα ηλεκτρονικά να σβήσουν αξιοπρεπώς από μόνα τους, τους έδωσε ένα βίαιο γελίο δημόσιο τέλος. Δεν χρειαζόταν καν, απλά δεν άντεξε να μην ανακατευτεί.
[00:28:41] Ήταν θέμα χρόνου να ξυπνήσει και η Ευρώπη και ξύπνησε γρήγορα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε επιστολή στο Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών εξηγώντας ότι ο νόμος μάλλον συγκρούονταν με το κοινοτικό δίκαιο. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο Έλληνας Ευρωβουλευτής Κωνσταντίνος Χατζηδάκης κατέθεσε γραπτή ερώτηση προς την Επιτροπή επισημένοντας το προφανές ότι η απαγόρευση ιδίως μέσα στα Ιντερνετ Κα Το Φεβρουάριο του 2005 η Επιτροπή παρέπεψε επίσημα την Ελλάδα στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Και προσέξτε το timing γιατί είναι απόλυτα ελληνικό. Η χώρα μόλις είχε τελειώσει, θριαβευτικά, τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Είχε δείξει τον κόσμο τη πιο λαμπερή, μοντέρνα εκδοχή του εαυτού της. Και μέσα σε λίγους μήνες, η ίδια Ευρώπη που θαύμαζε τους Αγώνες, την έσανε στα Δικαστήρια επειδή είχε απαγορεύσει το Pac-Man.
[00:29:46] Η απόφαση ήρθε στις 26 Οκτωβρίου 2006, υπόθεση C-65-05, Επιτροπή Καταλληνικής Δημοκρατίας. Το δικαστήριο ήταν σαφές. Ο νόμος 3037 παραβίαζε τις θεμελιώδεις ελευθερίες της συνθήκης. Την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, την ελευθερία εγκατάστασης, την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών.
[00:30:05] Και μάλιστα, επιπλέον, η Ελλάδα έχει παραλείψει κάτι εντελώς τυπικό αλλά καθοριστικό.
[00:30:09] Όφυλλο να έχει κοινοποιήσει το σχέδιο του νόμου στην Επιτροπή ως τεχνικό κανονισμό σύμφωνα με σχετική οδηγία και δεν το είχε κάνει. Το επιχείρημα της Ελλάδας ότι έπρεπε να δράσει επιγόντως για να αντιμετωπίσει ένα κοινωνικό πρόβλημα, το δικαστήριο το απέρριψε.
[00:30:30] Και εδώ είναι που η ιστορία γίνεται πραγματικά καρεκατούρα του ελληνικού κράτους. Γιατί ξέρετε τι κάνει ένα λογικό κράτος όταν το καταδικάζει το ανώτατο ευρωπαϊκό δικαστήριο. Συμμορφώνεται, γρήγορα. Η Ελλάδα όμως καθυστερούσε και καθυστερούσε και συνέχισε να καθυστερεί μέχρι που η Επιτροπή αναγκάστηκε να ξαναπάει στο δικαστήριο με νέα υπόθεση ζητώντας πρόστιμο. Και τον Ιούνιο τη 2009 ήρθε ο λογαριασμός. Η Ελλάδα καταδικάστηκε να πληρώσει κατά ποκοπή ποσό 3 εκατομμυρίων ευρώ, συγχρηματική ποινή για κάθε επιπλέον μέρα καθυστέρησης, γύρω στις 31.000 ευρώ ημερησίως, μέχρι να συμμορφωθεί.
[00:31:13] Ας το ξανακούσουμε λίγο αυτό. Το ελληνικό κράτος πλήρωσε 3 εκατομμύρια ευρώ σε πρόστιμο. Γιατί? Γιατί επέμεινε χρόνια μετά να κρατά ζωντανό ένα νόμο που απαγόρευε τα video games. 3 εκατομμύρια ευρώ από τη τσέπη του φορολογούμενου για να υπερασπιστεί το δικαίωμα του δημοσίου να θεωρεί το Super Mario απειλή για τη δημόσια τάξη. Πραγματικά δεν υπάρχει σεναριογράφο σάτυρας που να γράψει κάτι καλύτερο.
[00:31:44] Στο μεταξύ μέσα στην Ελλάδα τα πράγματα είχαν αρχίσει να ξεπλοκάρουν de facto. Δικαστήριος Τεσσαλονίκης είχε κρίνει το όνομα της τερματικό.
[00:31:51] Οι αρχές σιγά σιγά σταμάτησαν να κυνηγούν τα arcades. Το φθινόπωρο του 2006 ελληνικά gaming sites πανηγύριζαν με τίτλους του στυλ μπορείτε πλέον να παίζετε video games ελεύθερα και με μια αυτοσαρκαστική παραδοχή ότι μέχρι τότε όλοι μας λίγο πολύ παραβιάζαμε το νόμο απλώς και μόνο παίζοντας τα αγαπημένα μας παιχνίδια.
[00:32:19] Κι όμως τυπικά το θηρίο έμεινε ζωντανό στα χαρτιά για χρόνια ακόμα. Ο νόμος 3037 καταργήθηκε επίσημα το 2011 με το άρθρο 54 του νόμου 4002 δημοσιευμένο τον Αύγουστο του 2011, ύστερα από ψηφοφορία τον Ιανουάριο εκείνης της χρονιάς. 9 ολόκληρα χρόνια. 9 χρόνια για να καταργηθεί επίσημα ένας νόμος που όλοι, από τους gamers μέχρι και τους δικαστές, μέχρι και όλη την Ευρώπη, είχαν καταλάβει από την πρώτη μέρα ότι ήταν παράλογος. Και όταν επιτέλους έφυγε η τεχνολογία, τον είχε ήδη προσπεράσει τόσο πολύ, που τον απαγορεύσει ηλεκτρονικά παιχνίδια σε δημόσιο χώρο, ακούγονταν σαν να απαγορεύεις τις άμαξες.
[00:33:03] Αν πρέπει να συνοψίσω το νόμο 3037 σε μια σκέψη, θα λέγατε ο εξής. Ήταν το τέλειο μνημείο μιας πολύ συγκεκριμένης παθογένειας. Της αδυναμίας να καταλάβουμε τι είναι τι. Αντί να ξεχωρίσουμε το επικίνδυνο από το αθώο, το φρουτάκι από το πακμαν, το τζόγο από το παιχνίδι, τα ισοπεδώνουμε όλα σε μια κίνηση. Είναι πιο εύκολο να απαγορεύεις τα πάντα, παρά να κάτσεις, να ασχοληθείς και να καταλάβεις.
[00:33:33] Και ταυτόχρονα ήταν και η τέλη απόδειξη ενός άλλου πιο τρυφερού ελληνικού χαρακτηριστικού. Του χάσματος ανάμεσα στο γράμμα του νόμου και στην πραγματική ζωή. Γιατί στα χαρτιά, ένας ολόκληρος λαός ήτανε κληματίες. Στην πράξη όλοι συνέχιζαν να παίζουν στο σπίτι δίκως όλα, κρυφά στο ίντερνετ καφέ, ο νόμος έλεγε όχι.
[00:33:50] Αλλά η χώρα με ένα χαμόγελο συνέχιζε το γκέιμι.
[00:34:02] Σήμερα λοιπόν και με το επεισόδιο αυτό κλείνω το πρώτο κύκλο.
[00:34:06] Ξεκινήσαμε αυτή τη σεζόν με το Nintendo Game Boy. Μια μικρή γκρίζα κονσόλα τσέπης που έφερε το παιχνίδι παντού στο χέρι του καθενός.
[00:34:13] Και να αποκαταλήγουμε στο φινάλε με την ίδια κονσόλνα να έχει γίνει στη φαντασία του μισού πλανήτη λαθρέο εμπόρευμα στα ελληνικά σύνορα.
[00:34:20] Από το θαύμα της φορητότητας στο αστείο της απαγόρευσης. Δεν θα μπορούσα να ζητήσω καλύτερο τρόπο για να κλείσω την πρώ Εδώ θέλω να πω και ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους εσάς που ήσασταν εδώ από το πρώτο επεισόδιο, που ταξιδέψατε μαζί μου από το Game Boy στην Αμίγκα, στα Arcades, το NES, στο Playstation και σε τόσες ακόμα ιστορίες.
[00:34:47] Και ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ σε όλους εκείνους από τους ανθρώπους της Gameland, τους ιδιοκτήτες των Ιντερνετ Καφές, σπιτσιρικάδες που υπέγραφαν πετήσιον, που χωρίς να το ξέρουν, έδειξαν ότι η ελληνική γκέιμι κοινότητα είχε πάντα φωνή και ήξερε πότε να Η δεύτερη σεζόν έρχεται, μάλλον μετά τις διακοπές. Θα δούμε νέες κονσόλες, νέες μάχες, νέους θρύλους και νέες μικρές ξεχασμένες ιστορίες που περιμένουν να ξεθαυτούν.
[00:35:20] Αλλά αυτό θα είναι το θέμα της επόμενης φοράς.
[00:35:29] Κάπου εδώ θα κλείσω το σημερινό τελευταίο επεισόδιο της πρώτης σεζόν της σειράς Gaming History. Ήμουν ο Μάριος και σας ευχαριστώ που μείνατε μαζί μου στο ταξίδι μας στην ιστορία του gaming.
[00:35:39] Μέχρι την επόμενη φορά, εις το επανειδήν.
